آیت الله شیخ محمد اسماعیل محلاتی

شیخ محمد اسماعیل محلاتی

شیخ محمد اسماعیل محلاتی در ۱۲۶۹ قمری در محلات دیده به جهان گشود. نام پدرش شیخ محمد علی فرزند زین العابدین فرزند موسی محلاتی، وی از فقها و عالمان بنام روزگار خود بود که در سال ۱۲۳۲ هجری قمری در محلات به دنیا آمد و تحصیلات حوزوی خود را در محضر اساتیدی چون سید شفیع چابلقی و اسدالله بروجردی در بروجرد، و در تهران از شیخ عبدالرحیم بروجردی و دیگران فرا گرفت. شیخ محمد اسماعیل محلاتی از ۹ سالگی نزد پدر خود محمدعلی محلاتی که عالم و محقق بود، شاگردی کرد و علوم ریاضیات، فقه و اصول را از پدرش فرا گرفت.

سیر تحصیلات شیخ محمد اسماعیل محلاتی

اسماعیل به پنج سالگی که رسید، اولین درس خود را با کتاب آسمانی یعنی تعلیم قرآن مجید آغاز کرد و بعد به کتب فارسی معمول زمان مشغول و در هشت سالگی بود بر علوم روز دیگر از محضر پدر بهره مند شد، از جمله آن علوم ریاضیات، فقه و اصول بود که از پدرش فرا گرفت. پس از سه سال آموزش در شهر محلات در سال ۱۲۸۴ هجری قمری در اوائل بلوغ برای تحصیل راهی تهران شد و در حوزه ی تهران از محضر اساتید بزرگ آن زمان از جمله علامه فقیه میرزا ابوالقاسم نوری طهرانی، شاگرد شیخ مرتضی انصاری، و میرزا محمد حسن آشتیانی کتاب رسائل شیخ انصاری را فرا گرفت و علوم متفرقه دیگر را از جمله ریاضیات و عقلیات و سائر علوم را از استوانه‌های دیگر بهره مند شد. بعد از ۵ سال تحصیل در تهران برای افزودن به اندوخته‌های علمی خود در سال ۱۲۸۹ هجری قمری به عراق مهاجرت کرد. درباره هجرت به عراق از زبان خود شیخ اسماعیل استفاده می‌کنیم: «در سنه ۱۲۸۹ هجری قمری برای تکمیل تحصیلی خود با کمال بی برگی توشه راه و نهایت عسر عراق را وجهه همت خود قرار، داد گاهی سواره گاهی پیاده، لنگان لنگان با پای مجروح از رنج پیادگی، روز اول ماه مبارک رمضان کربلا معلی را مزار و مطاف خود دید. تمام آن ماه در آن شهر اقامه کرد. رئیس علمای آن دوره در کربلا آخوند ملا حسین اردکانی زاهد و عالم و شیخ زین العابدین مازندرانی بود. محضر دو عالم را در ماه مبارک رمضان درک کرد و در خروج و دخول و مشرب آن دو آشنا و بهره برد...» در روز دوم ماه شوال همان سال به قصد نجف که مقصد اصلی وی بود، کربلای معلی را وداع کرد و از طریق کوفه وارد نجف شد و به آستانه مقدس علوی که مطاف ملائکه و انبیاء و اوصیاء الهی است، مشرف شد.

برادران شیخ محمد اسماعیل محلاتی

۱ ـ شیخ زین العابدین محلاتی (متوفای ۱۳۳۰ هجری قمری)

او، عالم و ادیب و خطاط بود. وی در مدرسه ی صدر تهران حجره‌ای داشت و هفته‌ای دو روز آموزش خطاطی می‌داد. وی در نسخ نویسی، اعلم اهل زمان خود در ایران بود.

از آثار وی، کتابت دعاء الصباح است که در سال ۱۳۰۵ هجری قمری کتابت کرده و با نفقه امین السلطنه به چاپ رسیده است. از وی نقل شده علاوه بر کتب ادعیه و فقه و سایر علوم که کتابت و خطاطی کرده، هفتاد قرآن نیز نوشته است. عاقبت در تهران مریض شد و به محلات منتقل شد و در سال ۱۳۳۰ هجری قمری در آن جا دار فانی را وداع گفت. قبرش الان مزار اهل شهر محلات است.

۲ ـ شیخ علی محلاتی کتبی (متوفای ۱۳۲۰ هجری قمری)

وی نیز عالم و اهل شعر و ادب و ناشر بود. در بمبئی هند سکنا داشت. شیخ علی، رجال کشی، رجال نجاشی و کتاب مناقب آل ابی طالب ابن شهر آشوب و غیر آن‌ها را به چاپ رسانده است.

وی در بمبئی هند با مرض طاعون درگذشت و در مقبره مسلمانان بمبئی مدفون گردید.

فرزندان شیخ محمد اسماعیل محلاتی

• شیخ محمد محلاتی نجفی (۱۲۹۷-۱۳۳۷ هجری قمری)

او، فرزند بزرگ آیت‌الله شیخ اسماعیل محلاتی است. او در سال ۱۲۹۷ هجری قمری در بروجرد متولد شد. بعد از نشو و نما در بروجرد، از محضر پدر بهره مند شد. بعد از مدتی همراه خانواده به نجف اشرف هجرت کرد و در محضر آخوند خراسانی و اساتید دیگر زمان خود حاضر شد و از شاگردان ممتاز حوزه ی نجف گردید.

آثار علمی او می‌توان به موارد زیراشاره کرد:

۱ ـ گفتار خوش یارقلی (در رد فرقه ی ضاله ی بهائیه). این دو جلد اثر به زبان فارسی شیوا، در نجفو تهران، مکررا در یک مجلد به چاپ رسیده است. مولف بیانی شیرین و جذاب دارد. سخنانش شنونده را مجذوب و فریفته می‌کرد. مولف خود را در «کتاب یارقلی» معرفی می‌کند که وطنش، کویر حوض سلطان و از دین و تابعیت تمام دولت‌ها استعفا داده است. غرض از این معرفی، این است که خود را یک فرد بی نظر و بی طرف معرفی کند تا بتواند حقایق عقیدتی را بگوید و مخاطبین بپذیرند.

۲ ـ میزبان و میهمان. این کتاب در رد فرقه ی شیخیه تدوین و در قمبه چاپ رسیده است.

۳ ـ کتابی در اصول دین در سه جزء که جزء اول آن در سال ۱۳۳۲ هجری قمری در بمبئیهندبه چاپ رسیده است.

۴ ـ حاشیه بر کفایۀ الاصول.

۵ ـ رساله‌ای در عدم تحریف قرآن.

۶ ـ تعلیقه بر شوارق.

۷ ـ قضیه ی فجیعه ی عاشورا.

۸ ـ جمع آوری خطب رسول اکرم، صلی الله علیه و آله، به امر پدر بزرگوارش.

۹ ـ نشر مجله ی سیاسی و تاریخچه به نام «درة النجف» که به صورت ماهیانه منتشر می‌شد و تا شماره ی ۸ چاپ و بعد از مدتی از نشر آن ممانعت به عمل آمد.

شیخ محمد در راه آزادی ایران و نجات از استبداد زحمات فراوان کشیده است. این مجاهد عالی مقام، در ۱۷ محرم الحرام ۱۳۳۷ هجری قمری در محلات، مرحوم شد و در کنار عموی خود شیخ زین العابدین محلاتی در محلات مدفون گردیده است.

• شیخ حسین محلاتی مشهور به روحانی

وی در سال ۱۳۲۱ هجری قمری در شهر نجف اشرف پا به عرصه ی گیتی نهاد. بعد از تحصیل نزد اساتید زمان خود و حوزه ی مقدس نجف با مجهز شدن به علوم زمان، در سال ۱۳۴۵ هجری قمری راهی شهر محلات شد و در آن جا سکنا گزید و امامت مسجد جامع آن شهر را بر عهده گرفت و به تبلیغ و ارشاد و رسیدگی به امور مردم پرداخت.

• شیخ علی محلاتی (متوفای ۱۳۳۵ هجری قمری)

وی از نجف به قصد ایران حرکت کرد. در کرمانشاه به دست شخصی کشته شد.

• حسن روحانی محلاتی (وکیل دادگستری در تهران).

میرزا ابوتراب محلاتی. وی مدتی در قم مشغول تحصیل بود. در تهران ساکن شد. او مهندس بود.

عروج شیخ محمد اسماعیل محلاتی

فقیه مجاهد بعد از عمری تدریس و تبلیغ و تالیف و پرورش شاگردان زیادی در مکتب امام صادق، علیه السلام، در سن ۷۴ سالگی در ۱۳ ربیع الاول ۱۳۴۳ هجری قمری برابر با ۱۳۰۳ هجری شمسی در نجف اشرف روح بلندش به ملکوت اعلی عروج کرد و در صحن علوی، در حجره اول در سمت راست باب سلطانی، آرام گرفت.